Toekomstbeelden om op te bouwen

In tijden waarin er veel verandert is het nodig om de flexibiliteit en het
aanpassingsvermogen van de samenleving en het landschap waarin
we leven te vergroten.
Om problemen op te lossen die in recente decennia zijn veroorzaakt kunnen de oplossingen uit die tijd niet langer gebruikt worden, juist omdat ze aan de bron staan van de problemen van nu. In het bijzonder wordt het steeds duidelijker dat in de omgang met water en natuur er fundamenteel andere keuzes noodzakelijk zijn.
Het beheersen van de natuurlijke omgeving, vanuit een welbegrepen wens de waterveiligheid te garanderen, werkt averechts als er van een onzekere toekomst sprake is. Wat we niet kunnen voorspellen of redelijkerwijs kunnen verwachten daarvoor is de kans dat een berekende oplossing die gewenste veiligheid biedt juist het kleinst. In plaats van controle over de situatie dreigt dan juist een onverwachte gebeurtenis die mogelijk leidt tot een watersnood. Als alternatief hiervoor zullen we de veerkracht en het aanpassingsvermogen van het landschap moeten vergroten door de natuur in de gelegenheid te stellen zichzelf te organiseren. De natuur heeft het namelijk in haar macht de omgeving zo in te richten dat ze zal overleven. Groei en successie van het ecosysteem kan alleen floreren als die zelforganiserende, landschapsvormende processen letterlijk de ruimte krijgen.
Het landschap dat zo ontstaat is geen blauwdruk en niet te voorspellen, maar het aanpassingsvermogen is groot en de capaciteit voor het opvangen van water enorm uitgebreid door de overstromingsruimte, die in de loop der eeuwen is verkleind, te herstellen. De diversiteit van het landschap is niet alleen goed voor het waterbeheer en de biodiversiteit, maar biedt ook mogelijkheden …

In een tijd die complex is en waarin zich veel snelle veranderingen voordoen is er minder behoefte aan het verder ontrafelen van de complexiteit in aparte onderdelen, projecten en financieringsstromen. Daarmee wordt het onoverzichtelijk en, voor inwoners van een gebied ondoorgrondelijk.
In plaats daarvan kan een integrale veerkrachtige visie, die de complexiteit juist omarmt, meervoudige problemen ineens oplossen.
In het plan voor een Vrije Maas worden daarom problemen en oplossingen met elkaar verbonden.
Zo ontstaat er meerwaarde. Een waterveilig gebied is een biodivers gebied, en dat is een gebied dat gezond en aantrekkelijk is voor de mens. Zo bezien kan er heel veel werk met werk gemaakt worden en heeft uitvoeren van die ene ingreep meerdere voordelen. Kosten blijven daardoor beperkt en dienen een veelheid aan doelen. De opbrengsten daarentegen zijn onevenredig groot: het nieuwe landschap kan veel beter omgaan met veranderingen in klimaat, helpt de natuur, en biedt de mens een gezonde leefomgeving.
Dat heeft weer een hogere levensverwachting tot gevolg, en lagere zorgkosten.
Zo bezien leest het plan als een aanbod dat bijna niet te weigeren valt.